| |
Von dem Machandelboom
Dat
is nu all lang heer, wol twe dusend Johr, do wöör dar en ryk Mann, de
hadd ene schöne frame Fru, un st hadden sik beyde sehr leef, hadden awerst
kene Kinner, se wünschden sik awerst sehr welke, un de Fru bedd'd so veel
dorüm Dag un Nacht, man se kregen keen un kregen keen. Vör erem Huse
wöör en Hof, dorup stünn en Machandelboom, ünner dem
stünn de Fru eens im Winter un schelld sik enen Appel, un as se sik den
Appel so schellt, so sneet st sik in'n Finger un dat Blood feel in den Snee.
'Ach,' säd de Fru, un süst'd so recht hoog up, un seg dat Blood
vör sik an, un wöör so recht wehmödig, 'hadd ik doch en
Kind, so rood as Blood un so witt as Snee.' Un as se dat säd, so wurr ehr
so recht frölich to Mode: ehr wöör recht, as schull dat wat
warben. Do güng se to dem Huse, un't güng een Maand hen, de Snee
vorgüng: un twe Maand, do wöör dat gröön: un dre
Maand, do kömen de Blömer uut der Eerd: un veer Maand, do drungen sik
alle Bömer in dat Holt, un de grönen Twyge wören all in eenanner
wussen: door süngen de Vögelkens dat dat ganße Holt schalld, un
de Blöiten felen von den Bömern: do wöör de fofte Maand
wech, un se stünn ünner dem Machandelboom, de röök so
schön, do sprüng ehr dat Hart vör Freuden, un se füll up
ere Knee un kunn sik nich laten: un as de soste Maand vorby wöör, do
wurren de Früchte dick un staark, do wurr se ganß still: un de
söwde Maand, do greep se na den Machandelbeeren un eet se so nydsch, do
wurr se trurig un krank: do güng de achte Maand hen, un se reep eren Mann
un weend un säd 'wenn ik staarw, so begraaf my ünner den
Machandelboom.' Do wurr se ganß getrost, un freude sik, bet de neegte
Maand vorby wöör, do kreeg se en Kind so witt as Snee un so rood as
Blood, un as se dat seeg, so freude se sik so, dat se stürw.
Do begroof ehr Mann se ünner den Machandelboom, un he füng an to
wenen so sehr: ene Tyd lang, do wurr dat wat sachter, un do he noch wat weend
hadd, do hüll he up, un noch en Tyd, do nöhm he sik wedder ene Fru.
Mit de tweden Fru kreeg he ene Dochter, dat Kind awerst von der eersten Fru
wöör en lüttje Sähn, un wöör so rood as Blood un
so witt as Snee. Wenn de Fru ere Dochter so anseeg, so hadd se se so leef,
awerst denn seeg se den lüttjen Jung an, un dat güng ehr so dorch't
Hart, un ehr düchd as stünn he ehr allerwegen im Weg, un dachd denn
man jümmer wo se ehr Dochter all dat Vörmägent towenden wull, un
de Böse gas ehr dat in, dat se dem lüttjen Jung ganß gramm wurr
un stödd em herüm von een Eck in de anner, un buffd em hier un knuffd
em door, so dat dat aarme Kind jümmer in Angst wöör. Wenn he
denn uut de School köhm, so hadd he kene ruhige Städ.
Eens wöör de Fru up de Kamer gaan, do köhm de lüttje
Dochter ook herup un säd 'Moder, gif my enen Appel.' 'Ja, myn Kind'
säd de Fru un gaf ehr enen schönen Appel uut der Kist; de Kist awerst
hadd enen grooten sworen Deckel mit en groot schaarp ysern Slott. 'Moder,'
säd de lüttje Dochter, 'schall Broder nich ook enen hebben?' Dat
vördrööt de Fru, doch säd se 'ja, wenn he uut de School
kummt.' Un as se uut dat Fenster wohr wurr dat he köhm, so wöör
dat recht, as wenn de Böse äwer ehr köhm, un se grappst to un
nöhm erer Dochter den Appel wedder wech un säd 'du schalst nich ehr
enen hebben as Broder.' Do smeet se den Appel in de Kist un maakd de Kist to:
do köhm de lüttje Jung in de Döhr, do gaf ehr de Böse in
dat se fründlich to em säd 'myn Sähn, wullt du enen Appel
hebben?' un seeg em so hastig an. 'Moder,' säd de lüttje Jung, 'wat
sühst du gräsig uut! ja, gif my enen Appel.' Do wöör ehr as
schull se em toreden. 'Kumm mit my,' säd se un maakd den Deckel up, 'hahl
dy enen Appel heruut.' Un as sik de lüttje Jung henin bückd, so reet
ehr de Böse, bratsch! slöög se den Deckel to dat de Kopp
afflöög un ünner de roden Appel füll. Da äwerleep ehr
dat in de Angst, un dachd 'kunn ik dat von my bringen!' Da güng se bawen
na ere Stuw na erem Draagkasten un hahl' uut de bäwelste Schuuflad enen
witten Dook, un sett't den Kopp wedder up den Hals un bünd den Halsdook so
üm, dat'n niks sehn kunn, un sett't em vör de Döhr up enen Stohl
un gaf em den Appel in de Hand.
Do köhm doorna Marleenken to erer Moder in de Kääk de stünn
by dem Führ un hadd enen Putt mit heet Water vör sik, den röhrd
se jümmer üm. 'Moder,' säd Marleenken, 'Broder sitt vör de
Döhr un süht ganß witt uut un hett enen Appel in de Hand, ik
heb em heden he schull my den Appel gewen, awerst he antwöörd my
nich, do wurr my ganß grolich.' 'Gah nochmaal hen,' säd de Moder,
'un wenn he dy nich antworden will, so gif em eens an de Oren.' Do güng
Marleenken hen un säd 'Broder, gif my den Appel.' Awerst he sweeg still,
do gaf se em eens up de Oren, do feel de Kopp herünn, doräwer
vörschrock se sik un füng an to wenen un to roren, un löp to
erer Moder un säd 'ach, Moder, ik hebb mynem Broder den Kopp afslagen,' un
weend un weend un wull sik nich tofteden gewen. 'Marleenken,' säd de
Moder, 'wat hest du dahn! awerst swyg man still, dat et keen Mensch maarkt, dat
is nu doch nich to ännern; wy willen em in Suhr kaken.' Do nöhm de
Moder den lüttjen Jung un hackd em in Stücken, ded de in den Putt un
kaakd em in Suhr. Marleenken awerst stünn daarby un weend un weend, un de
Tranen füllen all in den Putt un se bruukden goor keen Solt.
Do köhm de Vader to Huus un sett't sik to Disch un säd 'wo is denn
myn Sähn?' Do droog de Moder ene groote groote Schöttel up mit
Swartsuhr, un Marleenken weend un kunn sich nich hollen. Do säd de Vader
wedder 'wo is denn myn Sähn?' 'Ach,' säd de Moder, 'he is äwer
Land gaan, na Mütten erer Grootöhm: he wull door wat blywen.' 'Wat
dait he denn door? un heft my nich maal Adjüüs sechd!' 'O he wull
geern hen un bed my of he door wol sos Wäken blywm kunn; he is jo woll
door uphawen.' 'Ach,' säd de Mann, 'my is so recht trurig, dat is doch
nich recht, he hadd my doch Adjüüs seggen schullt.' Mit des füng
he an to äten un säd 'Marleenken, wat weenst du? Broder wart wol
wedder kamen.' 'Ach, Fru,' säd he do, 'wat smeckt my dat Äten
schöön? gif my mehr!' Un je mehr he eet, je mehr wull he hebben, un
säd 'geeft my mehr, gy schöhlt niks door af hebben, dat is as wenn
dat all myn wör.' Un he eet un eet, un de Knakens smeet he all ünner
den Disch, bet he allens up hadd. Marleenken awerst güng hen na ere Commod
un nöhm ut de ünnerste Schuuf eren besten syden Dook, un hahl all de
Beenkens un Knakens ünner den Disch heruut un bünd se in den sydm
Dook un droog se vör de Döhr un weend ere blödigen Tranen. Door
lad se se ünner den Machandelboom in dat gröne Gras, un as se se door
henlechd hadd', so war ehr mit eenmal so recht licht, un weend nich mer. Do
füng de Machandelboom an sik to bewegen, un de Twyge deden sik jümmer
so recht von eenanner, un denn wedder tohoop, so recht as wenn sik eener so
recht freut un mit de Hand so dait. Mit des so güng dar so'n Newel von dem
Boom un recht in dem Newel dar brennd dat as Führ, un uut dem Führ
dar flöög so'n schönen Vagel heruut, de süng so herrlich un
flöög hoog in de Luft, un as he wech wöör, do
wöör de Machandelboom as he vörhen west wöör, un de
Dook mit de Knakens wöör wech. Marleenken awerst wöör so
recht licht un vörgnöögt, recht as wenn de Broder noch leewd. Do
güng se wedder ganß lustig in dat Huus by Disch un eet.
De Vagel awerst flöög wech un sett't sik up enen Goldsmidt syn Huus
un füng an to singen
'mein Mutter der mich schlacht,
mein Vater der mich aß,
mein Schwester der Marlenichen
sucht alle meine Benichen,
bind't sie in ein seiden Tuch,
legt's unter den Machandelbaum.
Kywitt, kywitt, wat vör'n
schöön Vagel bün ik!'
De Goldsmidt seet in syn Waarkstäd un maakd ene gollne Kede, do
höörd he den Vagel, de up syn Dack seet un süng, un dat
dünkd em so schöön. Do stünn he up, un as he äwer den
Süll güng, do vörlöör he eenen Tüffel. He
güng awer so recht midden up de Strat hen, eenen Tüffel un een Sock
an: syn Schortfell hadd he vör, un in de een Hand hadd he de golln Kede un
in de anner de Tang; un de Sünn schynd so hell up de Strat. Door güng
he recht so staan un seeg den Vagel an. ' Vagel,' secht he do, 'wo
schöön kanst du singen! Sing my dat Stück nochmaal.' 'Ne,' secht
de Vagel, 'twemaal sing ik nich umsünst. Gif my de golln Kede, so will ik
dy't nochmaal singen.' 'Door,' secht de Goldsmidt, 'hest du de golln Kede, nu
sing my dat nochmaal.' Do köhm de Vagel un nöhm de golln Kede so in
de rechte Poot, un güng vör den Goldsmidt sitten un süng
'mein Mutter der mich schlacht,
mein Vater der mich aß,
mein Schwester der Marlenichen
sucht alle meine Benichen, bindt sie in ein
seiden Tuch,
legts unter den Machandelbaum.
Kywitt, kywitt, wat vör'n
schöön Vagel bün ik!'
Do flög de Vagel wech na enem Schooster, un sett't sik up den syn Dack un
süng
'mein Mutter der mich schlacht,
mein Vater der mich aß,
mein Schwester der Marlenichen
sucht alle meine Benichen,
bindt sie in ein seiden Tuch,
legts unter den Machandelbaum.
Kywitt, kywitt, wat vör'n
schöön Vagel bün ik!'
De Schooster höörd dat un leep vör syn Döhr in
Hemdsaarmels, un seeg na syn Dack un mussd de Hand vör de Ogen hollen, dat
de Sünn em nich blend't. 'Vagel,' secht he, 'wat kannst du
schöön singen.' Do rööp he in syn Döhr henin 'Fru,
kumm mal heruut, dar is een Vagel: süh mal den Vagel, de kann maal
schöön singen.' Do rööp he syn Dochter un Kinner un
Gesellen, Jung un Maagd, un se kömen all up de Strat un seegen den Vagel
an wo schöön he wöör, un he hadd so recht rode un
gröne Feddern, un üm den Hals wöör dat as luter Gold, un de
Ogen blünken em im Kopp as Steern. 'Vagel,' sägd de Schooster, 'nu
sing my dat Stück nochmaal.' 'Ne,' secht de Vagel, 'twemaal sing ik nich
umsünst, du must my wat schenken.' 'Fru,' säd de Mann, 'gah na dem
Bähn: up dem bäwelsten Boord door staan een Poor rode Schö, de
bring herünn.' Do güng de Fru hen un hahl de Schö. 'Door,
Vagel,' säd de Mann, 'nu sing my dat Stück nochmaal.' Do köhm de
Vagel un nöhm de Schö in de linke Klau, un flöög wedder up
dat Dack un süng
'mein Mutter der mich schlacht,
mein Vater der mich aß,
mein Schwester der Marlenichen
sucht alle meine Benichen,
bindt sie in ein seiden Tuch,
legts unter den Machandelbaum.
Kywitt, kywitt, wat vör'n
schöön Vagel bün ik!'
Un as he uutsungen hadd, so flöög he wech: de Kede hadd he in de
rechte un de Schö in de linke Klau, un he flöög wyt wech na ene
Mähl, un de Mähl güng klippe klappe, klippe klappe, klippe
klappe.' Un in de Mähl door seeten twintig Mählenburßen, de
hauden enen Steen un hackden 'hick hack, hick hack, hick hack,' un de Mähl
güng 'klippe klappe, klippe klappe, klippe klappe.' Do güng de Vagel
up enen Lindenboom sitten, de vör de Mähl stünn und süng
'mein Mutter der mich schlacht,'
do höörd een up,
'mein Vater der mich aß,'
do höörden noch twe up un
höörden dat,
'mein Schwester der Marlenichen'
do höörden wedder veer up,
' sucht alle meine Benichen,
bindt sie in ein seiden Tuch,
nu hackden noch man acht,
'legts unter'
nu noch man fyw,
'den Machandelbaum.'
nu noch man een.
'Kywitt, kywitt, wat vör'n
schöön Vagel bün ik!'
Do hüll de lezte ook up un hadd dat lezte noch höörd. 'Vagel,'
secht he, 'wat singst du schöön! laat my dat ook hören, sing my
dat nochmaal.' 'Ne,' secht de Vagel, 'twemaal sing ik nich umsünst, gif my
den Mählensteen, so will ik dat nochmaal singen.' 'Ja,' secht he, 'wenn he
my alleen tohöörd, so schullst du em hebben.' 'Ja,' säden de
annern, 'wenn he nochmaal singt, so schall he em hebben.' Do köhm de Vagel
herünn, un de Möllers faat'n all twintig mit Böhm an un
böhrden den Steen up, 'hu uh uhp, hu uh uhp, hu uh uhp!' Do
stöök de Vagel den Hals döör dat Lock un nöhm em
üm as enen Kragen, un flöög wedder up den Boom un süng
'mein Mutter der mich schlacht,
mein Vater der mich aß,
mein Schwester der Marlenichen
sucht alle meine Benichen,
bindt sie in ein seiden Tuch,
legts unter den Machandelbaum.
'Kywitt, kywitt, wat vör'n
schöön Vagel bün ik!'
Un as he dat uutsungen hadd, do deed he de Flünk von eenanner, un hadd in
de rechte Klau de Kede un in de linke de Schö un üm den Hals den
Mählensteen,un floog wyt wech na synes Vaters Huse. In de Stuw stet de
Vader, de Moder un Marleenken by Disch, un de Vader säd 'ach, wat waart my
licht, my is recht so good to Mode.' 'Nä,' säd de Moder, 'my is recht
so angst, so recht as wenn en swoor Gewitter kummt.' Marleenken awerst seet un
weend un weend, do köhm de Vagel anflegen, un as he sik up dat Dack
sett't, 'ach,' säd de Vader, 'my is so recht freudig un de Sünn
schynt buten so schöön, my is recht, as schull ik enen olen Bekannten
weddersehn.' 'Ne,' säd de Fru, 'my is so angst, de Täne klappern my,
un dat is my as Führ in den Adern.' Un se reet sik ehr Lyfken up un so
mehr, awer Marleenken seet in en Eck un weend, un hadd eren Platen vör de
Ogen, un weend den Platen ganß meßnatt. Do sett't sik de Vagel up
den Machandelboom un süng
'mein Mutter der mich schlacht,'
Do hüll de Moder de Oren to un kneep de Ogen to, un wull nich sehn un
hören, awer dat bruusde ehr in de Oren as de aller staarkste Storm, un de
Ogen brennden ehr un zackden as Blitz.
'mein Vater der mich aß,'
'Ach, Moder,' secht de Mann, 'door is en schöön Vagel, de singt so
herrlich, de Sünn schynt so warm, un dat rückt as luter Zinnemamen.'
'mein Schwester der Marlenichen'
Do läd Marleenken den Kopp up de Knee un weend in eens wech, de Mann
awerst säd 'ik ga henuut, ik mutt den Vagel dicht by sehn.' 'Ach, gah
nich,' säd de Fru, 'my is as beewd dat ganße Huus un stünn in
Flammen.' Awerst de Mann güng henuut un seeg den Vagel an.
'sucht alle meine Benichen,
bindt sie in ein seiden Tuch,
legts unter den Machandelbaum.
Kywitt, kywitt, wat vör'n
schöön Vagel bün ik!'
Mit des leet de Vagel de gollne Kede fallen, un se feel dem Mann jüst
üm'n Hals, so recht hier herum, dat se recht so schöön passd. Do
güng he herin un säd 'süh, wat is dat vör'n
schöön Vagel, heft my so 'ne schöne gollne Kede schenkd, un
süht so schöön uut.' De Fru awerst wöör so angst, un
füll langs in de Stuw hen, un de Mütz füll ehr von dem Kopp. Do
süng de Vagel wedder
'mein Mutter der mich schlacht,'
'Ach, dat ik dusend Föder ünner de Eerd wöör, dat ik dat
nich hören schull!'
'mein Vater der mich aß,'
Do füll de Fru vör dood nedder.
'mein Schwester der Marlenichen'
'Ach,' sad Marleniken, 'ik will ook henuut gahn un sehn of de Vagel my wat
schenkt?' Do güng se henuut.
'sucht alle meine Benichen,
bindt sie in ein seiden Tuch,'
Do smeet he ehr de Schöh herünn.
'legts unter den Machandelbaum.
Kywitt, kywitt, wat vör'n
schöön Vagel bün ik!'
Do wöör ehr so licht un frölich. Do truck se de neen roden
Schö an, un danßd un sprüng herin. 'Ach,' säd se, 'ick
wöör so trurig, as ik henuut güng, un nu is my so licht, dat is
maal en herrlichen Vagel, hett my en Poor rode Schö schenkd.' 'Ne,'
säd de Fru un sprüng up, un de Hoor stünnen ehr to Baarg as
Führs flammen, 'my is as schull de Welt ünnergahn, ik will ook
henuut, of my lichter warden schull.' Un as se uut de Döhr köhm,
bratsch! smeet ehr de Vagel den Mählensteen up den Kopp, dat se ganß
tomatscht wurr. De Vader un Marleenken höörden dat un güngen
henuut: do güng en Damp un Flamm un Führ up von der Städ, un as
dat vorby wöör, do stünn de lütje Broder door, un he
nöhm synen Vader un Marleenken by der Hand, un wören all dre so recht
vergnöögt un güngen in dat Huus by Disch, un eeten.
Jacob Grimm 1785 - 1863 u. Wilhelm Grimm 1786 - 1859
|
|
